Recensie
Aardappelbloed

Datum
06 dec, 2019
Auteur
Annemarie de Wildt

AardappelbloedIn Aardappelbloed neemt Emma Lesuis ons mee in haar theatrale zoektocht naar haar Surinaamse roots. Ze speelt solo, ondersteund door een contrabassiste, en op het scherm achter haar ontmoeten we de gidsen in haar ontdekkingsreis.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Film en theater cross-over

De cross-over tussen theater en film levert fraaie beelden van het Noordwijk van de jaren vijftig waar haar Surinaamse moeder terecht kwam en trouwde met een witte Nederlander, en van de Surinaamse plantage Mon Souci waar Emma’s voorouder Zaïre Deimveld slavin was. Als tiener vond haar broer Emma met haar clubje blonde vriendinnen ‘te wit’. Suriname was de flessen Fernandes met Kerstmis en de Surinaamse kalender en knoflook tegen de geesten in het huis van haar oma.

Slavernij

Over slavernij werd niet gepraat. Emma gaat op zoek naar Zaïre en naar haar eigen Surinaamse identiteit. Die zoektocht brengt haar in contact met Cynthia McLeod, die in de achtergrondprojectie prachtig vertelt over de dankbaarheid die de voormalige slaven moesten voelen voor koning Willem III. Nederland zou excuses moeten aanbieden volgens Cynthia: “dat leren we ook aan kinderen, daar word je zelf namelijk ook beter van”.

Hilarisch is de dialoog tussen Emma op het toneel en de notaris op het filmdoek over haar pogingen Mon Souci te claimen. Die mislukken, ze heeft te veel ‘aardappelbloed’. Maar ondertussen heeft zij, en wij als publiek, kennis gemaakt met indrukwekkende mensen zoals gids Yves Tjon en Marsha Mormon van plantage Bakkie. Zij zijn de storytellers van het pijnlijke verleden, Yves terwijl hij toeristen en Surinamers door de Warappakreek leidt, Masha die samen met haar man een klein museum heeft op Bakkie met kromboei en brandijzers. Ze zijn in Nederland geboren maar brengen nu in Suriname de verhalen van de plantages en van de slaafgemaakten tot leven. Aardappelbloed wordt daarmee een zeer aansprekende les over honderden jaren ‘gedeelde geschiedenis’, waar de verhalen, film(drone)beelden en geanimeerde tekeningen en archiefstukken elkaar versterken.

Waar kom je vandaan, maar dan echt?

Het stuk laat ook zien dat identiteit relatief is. De creoolse taxichauffeur beschouwt Emma als een geprivilegieerde Nederlandse. Een hindoestaanse man denkt dat ze een echte Surinaamse is. Wat verbindt haar nog met Zaïre, die in 1863 bij de formele afschaffing de naam Deimveld kreeg, een verbastering van veldmeid? Emma Lesuis is niet de enige die op zoek is  naar haar verleden. Gelukkig zijn er steeds meer nazaten die de slavernijregisters uitpluizen, die hun DNA laten onderzoeken en voor documentaires graven in hun verleden. Noodzakelijke en juist door de persoonlijke invalshoek indringende confrontaties met dat verleden. Emma Lesuis heeft voor haar zoektocht een prachtige vorm gevonden.

Meer info